MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 110 | ASTRONOMIJA - niz neočekivanih saznanja
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 110
Planeta Br 110
Godina XX
Mart - April 2023.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 117
Maj 2024g
Br. 115
Jan. 2024g
Br. 116
Mart 2024g
Br. 113
Sept. 2023g
Br. 114
Nov. 2023g
Br. 111
Maj 2023g
Br. 112
Jul 2023g
Br. 109
Jan. 2023g
Br. 110
Mart 2023g
Br. 107
Sept. 2022g
Br. 108
Nov. 2022g
Br. 105
Maj 2022g
Br. 106
Jul 2022g
Br. 103
Jan. 2022g
Br. 104
Mart 2022g
Br. 101
Jul 2021g
Br. 102
Okt. 2021g
Br. 99
Jan. 2021g
Br. 100
April 2021g
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Nov. 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

KOSMONAUTIKA

 

Z.B.

Mars

Kako se prostire zvuk

 


Koristeći složenu opremu rovera "perseverance“ kojom se proučava atmosfera na Marsu, naučnici su ustanovili da se brzina prostiranja zvuka na toj planeti veoma razlikuje od one na Zemlji. Ovo otkriće moglo bi da dovede do neobičnih posledica u komunikaciji ljudi koji budu boravili na Marsu. Nalazi do kojih su stručnjaci došli upućuju na mišljenje da bi pokušaji razgovora na Marsu mogli da proizvedu neobične efekte zato što, izgleda, viši tonovi putuju brže od basova? Pošto ljudi ne mogu da dišu na Marsu, neće moći da provere ovu pretpostavku.

KOSMONAUTIKA

Brzina prostiranja zvuka nije univerzalna već je podložna promenama koje zavise od gustine i temperature sredine kroz koju putuje. Uobičajeno, zna se da se kroz Zemljinu atmosferu zvuk prostire brzinom od oko 343m/sec, na 20 stepeni Celzijusovih. Kroz vodu, ta brzina iznosi 1.480 m/sec, a kroz čelik 5.100 m/sec. Zna se, takođe, da je atmosfera na Marsu mnogo ređa od one na Zemlji, tj. iznosi oko 0,020 kg/m3. Poređenja radi, na Zemlji ta vrednost iznosi 1,2 kg/m3. Kada se to ima u vidu, jasno je da zvuk drugačije putuje na crvenoj planeti. Sloj atmosfere iznad same površine, poznat kao “planetarni granični sloj”, povlači dodatne komplikacije: tokom dana, zagrevanje površine pokreće uzlazna strujanja i time stvara jaku turbulenciju.

KOSMONAUTIKA

Aparati za ispitivanje površinskih termičkih uslova su veoma precizni mada, zbog različitih okolnosti, mogu da daju pogrešne podatke. Na Marsu, rover "perseverance“ koristi mikrofone koji naučnicima omogućavaju da čuju zvukove sa Marsa, i laser koji može da pokrene savršeno usmeren zvuk. Mikrofon na superkamu za snimanje zvučnih talasa sve vreme je uključen dok rover laserom uzima uzorke stena i tla na površini Marsa. Ovo je omogućilo naučnicima da izmere vreme između udara lasera i zvuka koji je stigao do mikrofona superkama koji se nalazi na 2,1 m visine od tla. Time su izmerili brzinu zvuka na površini i ustanovili da se zvuk prostire kroz atmosferu blizu površine Marsa brzinom od oko 240 m/sec.

KOSMONAUTIKA

Ali, ima nešto što je iznenadilo naučnike pošto uslovi na Marsu dovode do pojave koja nigde do sada nije zabeležena: zbog jedinstvenih svojstava molekula ugljen-dioksida pri niskom pritisku, Mars je jedina planeta u Sunčevom sistemu u čijoj atmosferi dolazi do promene brzine zvuka tačno u sredini zvučnog propusnog opsega (20-20.000 herca). Na frekvencijama iznad 240 herca, vibracioni modovi molekula ugljen-dioksida, koji se aktiviraju sudarom, nemaju vremena da se vrate u prvobitno stanje. Ishod je: zvuk putuje oko 10 m/sec brže na višim frekvencijama nego na niskim. Ovo može dovesti do onoga što se stručno naziva "jedinstvenim iskustvom slušanja“ na Marsu, sa višim zvucima koji će brže dolaziti do slušaoca nego što dolaze na nižim.

 

 

Z.B.

 

 


 

 

 

 

 

Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» UZ 100 BR. „PLANETE”

» 20 GODINA PLANETE

free counters

Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 117
Planeta Br 117
Godina XXI
Maj - Jun 2024.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2024 PLANETA